www.heratonline.com
English | صفحه اول | اخبار | اسلام | فرهنگ | سیاست | صدا و تصویر | رهنمای هرات | در باره ما | پشتو

مقام شهید از نظر قرآن و حدیث
نویسنده: عبدالکریم غریق

مطلب زیر در محفلی که از طرف سفارت افغانستان مقیم کشور هالند به مناسبت تجلیل از مقام شامخ شهدای ملیونی افغانستان دایر گردیده بود قرائت گردید.
اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله و کفی و سلام علی عباد الذین اصطفی


اما بعد قال الله تبارک و تعالی : من المؤمنین رجالٌ صدقوُا ما عاهدوالله علیهِ فمنهم من قضی نحبهُ و منهم من ینتظر و ما بدلوا تبدیلا. سوره احزاب آیه 23

ترجمه: در میان مؤمنان کسانی هستند که با خداوند در پیمانی که بسته اند راست بوده اند، برخی پیمان خود را بسر برده اند – شربت شهادت نوشیده اند – و برخی نیز در انتظارند، آنان هیچ گونه تغیر و تبدیلی در عهد و پیمان خود نداده اند.
مولانای بزرگ بلخ در این زمینه می گوید:
هست بر مؤمن شهیدی زنده گی
بر منافق مردن است و ژنده گی

شهید در لغت به معنی شاهد، گواه و حاضر است چنانکه در قرآن کریم در سوره بقره آیه 143 آمده است: و کذالکَ جعلناکم أُمَةً وسطاً لِتَکُونُوا شُهَدَآءَ عَلَی النَّاسِ وَ یَکُونَ الرَّسُولُ عَلَیکُم شَهِیدَآً.
ترجمه: بی گمان شما را ملت میانه و وسط گردانیدیم تا شاهدانی بر مردم باشید و پیامبر نیز بر شما گواه باشد. و شهید در اصطلاح مسلمین کسی است که در راه خدا بیمرد و کدام غرض دنیائی نداشته باشد، در قرآن کریم پنجاه و پنچ مرتبه کلمه شهید بکار رفته که گواه بر عظمت مقام شهید است.

خداوند منان بر شهدا مقام و درجاتی بس والا را نیز در قرآن کریم یاد آوری کرده است که از جمله به آیات ذیل می توان اشاره کرد، الله متعال در قرآن مجید سوره بقره آیه 154 می فرماید: و لا تقولوا لمن یقتل فی سبیل الله امواتا، بل احیاءٌ و لکن لا تشعرون. که آیه مزبور را حضرت خواجه عبدالله انصاری پیر هرات در تفسیر کشف الاسرار چنین ترجمه و تفسیر نموده است: برای شهیدانی که در راه حق کشته شدند نگوئید که مرده اند، ایشان از ذلت دنیا به عزت آخرت رسیدند و چه زیان است که چون از دنیا باز رستند به وصال مولی رسیدند، زنده او است که به دوست زنده است نه به جان، چه هر که به دوست زنده است او است زنده جاوندان.

و در سوره آل عمران آیه 169 و 170 آمده است: و لا تحسبنَّ الذین قُتِلُوا فی سبیل الله أمواتاً بل أحیاءٌ عند ربهم یُرزَقُونَ، فَرِحِینَ بِمَا آتاهُم اللهُ من فضلهِ. ترجمه: و کسانی که در راه خدا کشته می شوند مرده مشمارید بلکه آنان زنده اند و به ایشان در نزد پرورده گار شان روزی داده می شود، آنان شادمان اند از آنچه خداوند به فضل و کرم خود به ایشان داده است. مولانا جلال الدین محمد بلخی نیز در این رابطه چنین سروده است:

می کند دندان بد را آن طبیب
تا رهد از درد و بیماری حبیب

پس زیادت ها درون نقص هاست
مر شهیدان را حیات اندر فناست

چون بریده گشت حلق رزق خوار
یُرزَقُونَ فَرِحِینَ شد خوش گوار

اقتلونی اقتلونی یا ثقات
إن فی قتلی حیاتاً فی حیات

در شهیدان یرزقون فرمود حق
آن غذا را نی دهان بد نه طبق

گر خطا گوید ورا خاطی مگو
گر بود پر خون شهید او را مشو

خون شهیدان را ز آب اولیترست
این خطا را صد صواب اولیترست

بر سرت ریزیم ما بهر جزا
که شهیدیم آمدیم اندر غزا

و در سوره حج آیه 58 خدای بزرگ می فرماید: والذین هاجروا فی سبیل الله ثم قُتِلُوا أَو مَاتُوا لِیَرزِقَنَّهُم اللهُ رِزقاً حسناً و إِنَّ اللهَ لَهُوَ خَیرُالرَّازِقِین. ترجمه: کسانی که در راه خدا هجرت کرده اند و سپس کشته شده اند و یا اینکه به مرگ طبعی خود مرده اند خداوند جزاء و نعمت زیبائی به ایشان عطاء خواهد کرد چرا که خداوند(ج) بهترین نعمت رسان و دهنده خیر و اعطاء است.

و در سوره توبه آیه 111 آمده است: إنَّ اللهَ اشتری من المؤمنین أنفسهم و اموالهم بِأَنَّ لهُمُ الجَنَّة یُقاتِلُون فِی سَبِیلِ اللهِ فَیَقتُلُونَ و یُقتَلُون. ترجمه: بی گمان خداوند جان و مال مؤمنان را به بهای بهشت خریداری می کند که در راه خدا بجنگند، بکشند و کشته شوند.

در احادیث نبی کریم(ص) نیز در باره مقام شهید روایات زیادی نقل شده است که از جمله به احادیث زیر می توان اشاره کرد: بخاری و مسلم از انس بن مالک(رض) روایت کرده اند، که رسول الله(ص) فرمودند: هیچ یک از کسانی که وارد بهشت شده باشد آرزوی باز گشت به دنیا را نمی کند، مگر شهید که به او به سبب پاداشی که از خداوند می گیرد، آرزو می کند که به دنیا باز گردد تا دها بار در راه خدا شهید شود.

و بخاری در حدیثی به نقل از ابو هریره روایت می کند که رسول الله(ص) فرمودند: سوگند به ذاتی که جان من در ید و قدرت اوست، دوست دارم در راه خدا کشته شوم و باز زنده شوم سپس کشته شوم و باز زنده شوم، سپس کشته شوم و باز زنده شوم و سپس کشته شوم.

و در حدیث دیگری که بخاری از انس روایت نموده آمده است: حارثه پسر سراقه در غزوه بدر شهید گردید مادرش ام حارثه که همان ربیع دختر نضر نجاری انصاری یکی از زنان مشهور صحابیه است به نزد رسول الله(ص) آمد و گفت: یارسول الله! همانا مرتبه و مقام حارثه را در نزد من می دانید، اگر وی در بهشت باشد، شکیبائی می ورزم و به امید ثواب می باشم، و اگر در جای دیگری باشد، خود می بینید که چه حالتی دارم. رسول الله(ص) فرمودند: وای بر تو! آیا عقل از سرت رفته است؟ همانا بهشت زیاد است، و همانا او در بهشت فردوس است، و آن بر ترین بهشت هاست.

باید خاطر نشان ساخت علاوه بر کسانی که در جهاد و در صف مجاهدین بصورت رویای به شهادت می رسند در اسلام اشخاص ذیل نیز صاحب درجه شهادت شناخته شده اند، چنانکه در حدیثی که امام احمد حنبل به نقل از عبدالله بن عمرو بن عاص روایت نموده و ترمذی نیز آن را آورده آمده است که رسول الله(ص) فرمودند: (من قتل دون ماله فهو شهیدٌ و من قتل دون دینه فهو شهید و من قتل دون دمه فهو شهید و من قتل دون اهله فهو شهید. ترجمه: کسی که به واسطه دفاع از مالش کشته می شود شهید است و کسی که به واسطه دفاع از دینش کشته می شود شهید است و کسی که به واسطه دفاع از جانش کشته می شود شهید است و کسی که به واسطه دفاع از خانواده اش کشته می شود شهید است. و نیز در حدیث آمده است که رسول الله(ص) فرموده اند:

من قُتِل غَرِیقاً او محروقاً فهو شهیدٌ. ترجمه: کسی که غرق می شوند و یا می سوزد برای او هم درجه شهادت است. و نیز نسائی به نقل از سُوَید بن مُقرِن(رض) از رسول الله(ص) روایت نموده که فرمودند: من قُتِل دُون مَظلَمَةٍ فَهُوَ شَهیدٌ. ترجمه: کسی که به جهت ظلم ظالمی کشته شود شهید است. و از ابن عباس روایت شده که رسول الله(ص) فرمودند: موت غُربةٍ شهادةٌ.
ترجمه: مرگ در حال غربت و آواره گی شهادت است. و ترمذی به نقل از انس بن مالک(رض) روایت نموده است که رسول الله(ص) فرمودند: من خرج فی طلب العلم کان فی سبیل الله حتی یَرجِعَ. ترجمه: کسی که در طلب علم بیرون می شود در راه خدا است تا آنکه مراجعه کند. و در حالت مرگ دارای درجه شهادت است. و امام أحمد بن حنبل در حدیثی روایت نموده، که مردی به نزد رسول الله(ص) آمد، و گفت: کدام جهاد بهتر است. رسول الله(ص) فرمودند: کلمةُ الحقِ عند إمامٍ جائرٍ. ترجمه: بهترین جهاد گفتن حرف حق در مقابل حاکم ظالم است. و کسی که به واسطه گفتن حرف حق کشته می شود شهید است.

باید دانست که اگر کسی به دفاع از عقیده سیاسی، حزبی، قومی یا دفاع از فلان رئیس و فلان شخص کشته شود و یا کسی به واسطه غنیمت یا نشان دادن شجاعت کشته شود در منزلت شهادت او تردید کرده اند.

با توجه به توضیحات فوق ملت مسلمان افغانستان چه در دوران تهاجم ظالمانه اتحاد شوروی سابق و چه در دوره تعرض بعدی همسایه گانش با انگیزه اسلامی به دفاع پرداختند زیرا یا این مقابله و جهاد به مقابل یک قوای مهاجم و ملحدی بوده که قصد تخریب دین و فرهنگ این ملت مسلمان را داشته است و یا برای دفاع از مال، آبرو و ناموسش بوده که از طرف یک همسایه مسلمان اما ظالم مورد تعرض قرار گرفته است و انگیزه این ملت خاص دفاع از اسلام و کیان هویت و شخصیتش بوده است چنانکه شخصیت بزرگ جهاد و مقاومت قهرمان ملی انجینر احمد شاه مسعود در جواب یکی از خبرنگاران چنین گفته است: ما در طول تاریخ در افغانستان شاهد این اصل عمده بودیم که اسلام یگانه عامل و انگیزه أی وحدت ملی کشور ما بوده است. و باز می گوید: جهادی که در افغانستان شروع شد بر اساس اسلام بود نه بر اساس قومیت، ملیت و زبان و مسئله أی هم که امروز در افغانستان مطرح است مسئله أی منافع ملی خود افغانستان و حکومت اسلامی آن است، نه مسئله أی زبان و قومیت. دیگر جای شک باقی نمانده است که دشمنان ما برای اینکه بتوانند افغانستان را تکه تکه کنند و به اهداف خود برسند مسائل قومیت و زبان را دامن می زنند، باز هم تنها لطف پروردگار است که با وجود آنکه دشمنان در این زمینه بسیار کار کرده اند موفق نبوده اند، من نمی گویم که ما نماینده قوم تاجیک هستیم، بلکه ما مسلمان هستیم، مجاهد بودیم، مبارز بودیم، به خاطر وطن خود و به خاطر اسلام جنگیدیم و می جنگیم.

و در خاتمه میگویم اینکه اگر ما درست مسلمان باشیم و راه اضافه از دو ملیون شهیدی را که جان خود را در راه اسلام و حفظ وطن و آزادی مردم مان نثار کردند ادامه دهیم انشاء الله وعده خدا شامل حال ما می شود که در قرآن کریم سوره آل عمران آیه 139 فرموده است: و لا تهنوا و لا تحزنوا و أنتم الأعلون إن کنتم مؤمنین. ترجمه: و سست و زبون نشوید و غمگین و افسرده نگردید و شما برتر هستید اگر که به راستی مؤمن باشید.

و در آخر سخنانم را با این شعر مرحوم استاد خلیل الله خلیلی به پایان می برم:

دوستان، این حال گردیدنی است
دفتر ظلم و ستم بر چیدنی است

گر زمانه بسته بر ما باب ها
گر مسلمان را ربوده خواب ها

کار گردان امور ما خداست
حل این مشکل بدست کبریاست

رشته یی ما از خدا بگسسته نیست
آسمان را باب رحمت بسته نیست

تا بود این آفتاب این ابر و باد
می کند این روز را تاریخ یاد


Copyright © Mohammad Youssof Qawwam, All rights reserved to Heratonline.com
کليه امتيازات و حقوق اين سايت محفوظ ميباشد

Currently : visitors online.
Powered by:
Online Count.
Seven days report