www.heratonline.com
English | صفحه اول | اخبار | اسلام | فرهنگ | سیاست | صدا و تصویر | رهنمای هرات | در باره ما | پشتو

هرات و دردی که دارویش پیدا نشد
حبیب‌الرحمان پدرام- نماینده مردم هرات در شورای ولایتی
چهارشنبه ۳ جدی ۱۳۹۳

ناامنی، از پیچیده‌ترین و مهم‌ترین بحث‌ها در هرات پس از طالبان بوده است. هرات‌نشینان همیشه از این زاویه ضربه‌های فراوان خورده‌اند و هر بار که شکایت به دولت مرکزی و سیاستمداران پایتخت‌نشین برده‌اند، تنها چاره‌ی ارگ‌نشینان، تغییر و تبدیلی‌های نمادین در راس نهادهای امنیتی بوده است. با تغییر راس چهره‌های امنیتی، فقط برای مدتی اندک وضعیت امنیت رو به بهبودی رفته اما دوباره همان آش و همان کاسه!

اما چرا هرات هم‌چنان ناامن است و هم‌چنان مردمش ناراضی از تصمیم‌های حکومت مرکزی؟ چگونه می‌توان بر این معضل در درازمدت فایق آمد؟ در این‌که بخشی از ناامنی در هرات، عواملی برون‌مرزی دارد شکی نیست، اما این همه‌ی ماجرا نیست! اما از دیدگاه من عمده‌ترین دلایل ناامنی هرات، داخلی است و متاثر از سیاست‌های دولت. من چند عامل عمده را بر می‌شمارم.

نبود امکانات و تشکیلات متخصص کافی نظامی

هرات ولایتی است با جمعیتی بالغ بر چهار میلیون انسان و پس از کابل، پرجمعیت‌ترین ولایت در افغانستان. البته جمعیت هرات همیشه مورد مناقشه و اختلاف هراتیان و مرکزنشینان بوده است. براساس احصاییه و آمار دولت مرکزی در سال ۹۲، هرات کم‌تر از دو میلیون جمعیت دارد!

در حالی‌که فقط تعداد دانش‌آموزان این ولایت نزدیک به یک میلیون نفر است. با حساب پدر و مادر این دانش‌آموزان، جمعیت هرات می‌شود سه میلیون و با فرض این‌که این خانواده‌ها، یک عضو دیگر نیز داشته باشند، هرات جمعیتی چهار میلیونی خواهد داشت. هرچند اکثریت خانواده‌های هراتی قطعا از چهار نفر بیشتر است.

علاوه بر موضوع جمعیت، هرات پانزده ولسوالی دارد و داری بیشترین مساحت ارضی پس از هلمند است؛ مساحتی بیشتر از ۶۰ هزار کیلومتر مربع. اکنون این ولایت با این جمعیت انبوه و این مساحت گسترده، فقط ۳۶۰۰ پولیس دارد! در حالی‌که در همسایگی هرات، ولایت بادغیس با جمعیت هفت‌صدوپنجاه هزار نفری، ۳۵۰۰ پولیس دارد! هیچ توازنی بین جمعیت و تعداد پولیس این دو ولایت نیست. حتا در ابعادی کوچک‌تر نیز این کمبود امکانات قابل مقایسه با برخی دیگر از ولایات نیست. مثلا شنیدند یکی از ولسوالی‌های کلان و ناامن هرات با جمعیتی بالغ بر ۲۰۰ هزار نفر، فقط ۱۸۰ پولیس دارد! خب ۱۸۰ پولیس چطور می‌تواند امنیت ولسوالی‌ای با این تراکم جمعیت را تامین کند؟! اما چرا؟ چرا ولایت کوچکی مثل بادغیس با جمعیتی کم‌تر از یک میلیون، سه‌ونیم هزار پولیس داشته باشد و ولایت بزرگی مثل هرات با بیش از چهار میلیون جمعیت، فقط سه‌هزاروشش‌صد پولیس دارد؟ دلیل این عدم توازن و بی‌عدالتی در تامین امنیت چیست؟

ولایت‌های افغانستان از نظر سطح ناامنی به سرخ، نارنجی و سبز دسته‌بندی شده‌اند. ولایت‌هایی مثل کابل و قندهار به ترتیب با ۲۰ و ۱۷ هزار پولیس- که سطح ناامنی در آن‌ها زیاد است- سرخ؛ ولایت‌هایی مثل هلمند و بادغیس با ۱۲ و ۳٫۵ هزار پولیس، دسته‌ی دوم و ولایت‌های تقریبن امنی مثل هرات سبز تعریف شده‌اند. اما این دسته‌بندی چقدر دقیق و بر مبنای واقعیت ناامنی است؟ چرا و بر چه اساسی قندهار ۱۷ هزار و هلمند ۱۲ هزار پولیس دارد و هرات ۳۶۰۰ پولیس؟

متاسفانه کسانی‌که این دسته‌بندی را انجام داده‌اند، به‌نظر می‌رسد بیشتر انفجار و انتحار و تهدید‌های نظامی طالبان مد نظرشان بوده است و به انواع دیگر ناامنی هم‌چون ترور، آدم‌ربایی، زورگیری و دزدی‌های سازمان‌یافته بی‌توجه بوده‌اند. دقیقا دومین عامل ناامنی در هرات همین موضوع است.

تشخیص نادرست ناامنی‌های هرات

متاسفانه نوع ناامنی در هرات درست و دقیق تشخیص داده نشده و به ناامنی هرات از چشم ناامنی کابل و قندهار و هلمند نگریسته شده، در حالی‌که نوع ناامنی در هرات کاملا متفاوت با نوع ناامنی در کابل، قندهار و یا هلمند است. هرچند در برخی از ولسوالی‌های هرات مواردی از ماین‌گذاری و گاهی حملات پراکنده‌ی نظامی طالبان را شاهد هستیم، اما مهم‌ترین نوع ناامنی هرات ترور، آدم‌ربایی و دزدی‌های سازمان‌یافته است. متاسفانه نگاه امنیتی مرکزنشینان در قبال هرات تاکنون طوری بوده که انگار برای مریضی که سرش درد می‌کند، داروی کمر درد تجویز کرده باشند!

در فرماندهی پولیس، بخش‌هایی که ارتباط مستقیم با این نوع ناامنی دارد، مدیریت‌های استخبارات و ترورریزم است. اما در کمال شگفتی، هر کدام از این مدیریت‌های حیاتی، فقط ۷ نفر کارمند دارد! یعنی مدیریت‌های استخبارات و تروریزم کلان‌شهری مانند هرات که جمعیتی بالغ بر ۴ میلیون نفر دارد، ۱۴ کارمند دارد! آن‌هم با کم‌ترین تجهیزات.

در شش ماه گذشته در هرات، بیشتر از ۳۰۰ مورد ترور، و تنها در ماه عقرب ۳۱ مورد آدم‌ربایی و گروگان‌گیری اتفاق افتاده. (هرچند فرماندهی پولیس هرات آمار رسمی کم‌تری ارایه می‌دهد) این حجم گسترده از ترور و آدم‌ربایی، خارج از توان اداره و بررسی این دو مدیریت کوچک است.

وحشت و هراس از ترور و آدم‌ربایی در بین هراتیان به‌ویژه طبقه‌ی مرفه و دولتی آن‌قدر پراکنده است که بسیاری از هراتیان، صبح‌گاهان به هنگام خروج از خانه با اهل خویش وداع می‌کنند! چون اطمینان صددرصد به بازگشت ندارند. این طنز نیست واقعیت تلخی است که گریبان بسیار از هرات‌نشینان را گرفته است.

بر این مبنا، مهم‌ترین بخش‌هایی که در فرماندهی پولیس هرات باید در سطحی بسیار زیاد ارتقا پیدا کند و افزایش پررنگ تشکیل، نیروهای متخصص و تجهیزات را در پی داشته باشد، استخبارات و تروریزم است. در صورت ارتقا و سپس کارآمدی این بخش‎ها، نبض ناامنی هرات در اختیار این نیروها قرار خواهد گرفت.

عدم هماهنگی لازم بین نهادهای امنیتی

فرماندهی پولیس، ریاست امنیت ملی، نیروهای ایتلاف، فرماندهی قول اردوی ۲۰۷ ظفر، فرماندهی زون ۴ سرحدی و لوای امن و نظم عامه نهادهای امنیتی‌ای هستند که مدیریت امنیت هرات را بر دوش دارند. هرچند نهادی به اسم «مرکز هماهنگی» در نام وجود دارد اما در عمل بین این نهادها هماهنگی لازم وجود ندارد. وقتی امنیت به هم می‌ریزد، هر نهاد امنیتی سعی دارد گناه را به گردن دیگری بیندازد و خودش را از معرض اتهام برهاند. اگر بین نهادهای امنیتی هرات هماهنگی و تبادل اطلاعات استخباراتی و امنیتی به معنای واقعی کلمه وجود داشته باشد، هرات شاهد این ناامنی گسترده نخواهد بود.

عدم آشنایی غیرهراتی‌ها با هرات

مساله‌ی دیگری که رعایت آن می‌تواند امنیت هرات را بهبود بخشد، بهره‌گیری از نیروهای بومی است. بومیان هراتی با جغرافیا، مردم و بالاخره تمام زوایای مثبت و منفی این ولایت آشنایند و با این شناخت دقیق، خیلی بهتر می‌توانند از کسی که خارج از هرات می‌آید، امنیت این ولایت را مدیریت کنند. مقام‌های بلندرتبه‌ی امنیتی هرات همیشه از کابل تعیین می‌شوند و چون این افراد اکثرا آشنایی دقیقی با این حوزه‌ی جغرافیایی، با بافت شهری، امنیت و اجتماعی هرات و مردمانش ندارند، همیشه ناکارآمده بوده‌اند و در عمل نتوانسته‌اند امنیت این ولایت پهناور را تامین و مدیریت کنند.

برای همین است که هر قوماندانی که به هرات می‌آید برای چند ماه سردرگم است و در حقیقت، آمران و مدیرانش- هر کدام به زعم خویش- به او مشوره می‌دهند و این مشوره‌های رنگارنگ و گاه متناقض، قوه‌ی ابتکار و مدیریت واقعی را از او می‌گیرد. از طرفی دیگر تا این فرمانده با زیر و بم این جغرافیا و مردمانش آشنا می‌شود، از طرف دولت مرکزی تبدیل می‌شود.

عدم رعایت شایسته‌سالاری

عوامل و دلایل دیگری نیز هست که روند ناامنی در این ولایت را شتاب بخشیده؛ عواملی چون رعایت نکردن شایسته‌سالاری و فشار نیروهای قدرت در مرکز برای امتیازگیری و تصاحب مقام‌های کلیدی به‌ویژه در شهرهای استراتژیک و مهمی مثل هرات. فساد، بی‌کاری و در نهایت اعتماد از دست رفته‌ی مردم به نهادهای امنیتی از دلایل مهم گسترش ناامنی در هرات است.

با توجه به این‌که حکومت آقای کرزی و وارثانش در حکومت فعلی با پول‌های بادآورده و کمک‌های بین‌المللی نتوانستند برای جوانان این سرزمین کار و به اصطلاح غریبی کافی به‌وجود آورند، بسیاری از جوانان به راه‌های خلاف کشیده شدند و در اغلب موارد از روی مجبوری! براساس اعتراف تعدادی از ترورکنندگانی که دستگیر شدند، نرخ آدم کشتن در هرات، ۵۰ هزار کلدار پاکستانی است. وقتی کسی به پنجاه هزار کلدار آدم بکُشد، چه معنایی می‌دهد. معلوم است این جوان قاتل از بی‌کاری تن به هر خفتی داده است.

در پایان به هر روی، هرات قلب اقتصادی افغانستان است و نبض تپنده‌ی تجارت این سرزمین. هرات و هرات‌نشینان با توجه به حضور پررنگ و گسترده‌ای که در انتخابات داشته‌اند، سهم برازنده‌ای در مشروعیت این نظام دارند. نظام و حکومت کنونی باید به هرات و دغدغه‌های هراتیان اهمیتی بیشتر از این قایل شوند و برای یک‌بار هم که شده، به خواسته‌های مشروع و مدنی هراتیان به صورت اساسی پاسخ بگویند.

هراتیان در عین حالی‌که مشهورند به متمدن بودن و فرهنگی، در گذرگاه‌های تاریخی، آن‌گاه که از نظر گفتگو و دیپلوماسی به بن‌بست رسیده‌اند، قیام‌های کوبنده‌ای علیه نظام داشته‌اند و خون گرم و آن روی سکه‌شان را هم نشان داده‌اند.



Copyright © Mohammad Youssof Qawwam, All rights reserved to Heratonline.com
کليه امتيازات و حقوق اين سايت محفوظ ميباشد

Currently : visitors online.
Powered by:
Online Count.
Seven days report